المرضى ليسوا محتوى: هل نصوّر لأجلهم أم لأجل أنفسنا؟

تاريخ النشر : السبت 07:45 12-7-2025
محمد جودت الرفاعي

في زمنٍ تحوّلت فيه الكاميرا إلى امتداد طبيعي لأيدينا، لم تسلم حتى لحظات الضعف الإنساني من عدستها، حيث أصبحنا نرى صوراً ومقاطع تُنشر لمرضى في أوضاع صحية صعبة، تُرافقها عبارات مثل “ادعوا له” أو “ساعدوه” أو “شاركوا لتصل الرسالة”، لكن وسط كل هذا، يطفو سؤال حقيقي على السطح: هل هذا التصوير نابع فعلاً من دافع إنساني؟ أم أنه مجرّد وسيلة لحصد التفاعل؟

كثير من الناس يعتقدون أنهم بدافع النية الطيبة يوثقون معاناة المرضى لنشر الوعي أو جمع التبرعات أو طلب الدعاء، وربما يكون ذلك صادقا في حالات كثيرة، فقد ساعدت بعض القصص المصورة في إنقاذ مرضى، وتغيير مصائر، وتسليط الضوء على أمراض نادرة أو مهمّشة، ولكن في المقابل، هناك جانب آخر لا يمكن تجاهله، حين يتحول المريض إلى مادة بصرية، وجسده إلى “مشهد” يجذب الشفقة أو الانتباه، دون مراعاة حقيقية لمشاعره أو كرامته أو رغبته.

والعديد من الصور تُنشر دون إذن واضح، مثل مريض يتألم، طفل بلا شعر، مسنّ في حالة غياب تام عن الوعي، وتُعمم هذه الصور على نطاق واسع، كأنها لا تخص إنسانًا له خصوصيته، بل حالةً عامة قابلة للتداول، والأسوأ من ذلك أن هذه الصور أحياناً لا ترفع منسوب التعاطف، بل تفتح أبواباً للتعليقات المؤذية أو السخرية أو الإشاعات عن الوفاة، حتى قبل أن يغادر المريض فراشه.

وما يزيد من خطورة هذه الظاهرة هو أن المريض، في معظم الأحيان، يكون في أضعف حالاته الجسدية والنفسية، ولا يملك القدرة أو الرغبة في رفض التصوير، والبعض من أهله قد يظن أن نشر صورته فيه نفع، والبعض الآخر يسعى بحسن نية أو بدافع شخصي للفت الأنظار إلى معاناته، ولكن لا أحد يسأل السؤال الأهم: هل هذا ما يريده المريض فعلاً؟ وهل هذه هي الطريقة المثلى لدعمه؟

الكرامة الإنسانية لا تحتاج إلى جمهور، ولا تحتاج إلى كاميرا توثق لحظة انهيار أو ضعف، وأجمل ما يمكن تقديمه أحياناً هو مجرد الصمت، والحضور الصادق، دون تصوير أو إعلان أو مشاركة، إذ أنه من حق المريض أن يُحترم، وأن يُعامل كشخص له خصوصية، لا كوسيلة لإثارة التفاعل أو الإعجابات.

والمشكلة ليست في الصورة بحد ذاتها، بل في النية والدافع والسياق، والسؤال يبقى هل نصوّر لأجلهم؟ أم نصوّر لأجل أنفسنا؟ وهل الغاية هي خدمتهم فعلًا، أم بناء صورة ذاتية نبدو فيها أكثر إنسانية؟ هذه الأسئلة لا بد أن تُطرح كل مرة نرفع فيها الهاتف لنصوّر شخصاً مريضاً أو يتألم.

وهنا يجب أن نعترف، أننا في زمنٍ تفيض فيه الصور ومقاطع الفيديو على منصات التواصل الاجتماعي، وقد يكون أصدق ما نقدّمه لمن نحب هو أن نُجنّبه الكاميرا، وأن نمنحه مساحة للضعف دون توثيق، ونحترم وجعه كما هو، لا كما تراه الشاشات، ففي بعض اللحظات، يكون الامتناع عن التصوير أرقى أشكال المحبة.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }