تخصص الطب.. واللعنة

تاريخ النشر : السبت 11:58 22-8-2026
علاء القرالة

ما زال "تخصص الطب" يحتل موقعا متقدما في قائمة "أحلام الطلبة" والأهالي، وما زالت عبارة "ابني دكتور" أو"بنتي طبيبة" تحمل في مجتمعنا قدرا كبيرا من الفخر والمكانة، بعيدا عن أي نظرة لواقع هذا التخصص ومستقبله وتراكمية دارسيه وعدد البطالة فيه، فمتى نتوقف عن هذه اللعنة ؟.

ما زال كثير من الطلبة يتجهون إلى الطب باعتباره الطريق الأكثر أمانا نحو المستقبل، من دون أن يتوقفوا بما يكفي أمام سؤال مهم، ويكمن في هل ما زال سوق العمل قادرا على استيعاب هذا العدد المتزايد من الأطباء؟، والذي بات يصنف من التخصصات ذات البطالة العالية للأسف.

في الأردن، لم تعد قضية الطب مرتبطة فقط بصعوبة الدراسة وطول سنواتها، وإنما أصبحت مرتبطة أيضا بأعداد الطلبة والخريجين، ومحدودية فرص العمل والتدريب والاختصاص، حيث تشير الأرقام إلى وجود نحو 23 ألف طالب طب يدرسون داخل الأردن، ونحو 20 ألفا يدرسون الطب خارج المملكة، أي ما يقارب 43 ألف طالب طب.

وفي المقابل، بلغ عدد خريجي الطب في عام 2025 نحو 4,454 طبيبا، بينما بلغ عدد المقبولين في برامج الاختصاص نحو 1,040 طبيبا فقط، وكل هذه الأرقام تكشف حجم الفجوة بين أعداد الخريجين والفرص المتاحة أمامهم في مرحلة الاختصاص، وللأسف لا أحد يريد تصديق هذه الحقيقة.

هذه الأرقام لا تعني أن الطب لم يعد تخصصا جيدا، ولا أن الطالب يجب أن يتخلى عن حلمه في أن يصبح طبيبا، فمهنة الطب عظيمة، وستبقى الحاجة إلى الأطباء قائمة، غير ان المشكلة تكمن في حصر طموح أبنائنا في الطب وكأنه الخيار الوحيد للنجاح والتميز.

لقد تغير العالم، وتغيرت معه طبيعة الوظائف والمهارات المطلوبة، فالذكاء الاصطناعي، والبرمجة، والأمن السيبراني، وتحليل البيانات، والطاقة المتجددة، والأتمتة، والروبوتات، والتكنولوجيا الطبية، والصناعات الحديثة، وغيرها من المجالات، تفتح أبوابا واسعة أمام أجيال المستقبل، ومن الخطأ أن نختار تخصصات أبنائنا بناء على ما كان مطلوبا قبل سنوات.

والأمر نفسه ينطبق على التخصصات المهنية والتقنية التي ما زالت تعاني في مجتمعاتنا من نظرة تقلل من شأنها، فالمستقبل لا يحتاج إلى أصحاب الشهادات الجامعية فقط، بل يحتاج إلى فنيين وحرفيين ومتخصصين يمتلكون مهارات عملية عالية، وقد يكون صاحب المهنة المتقنة والمطلوبة أكثر قدرة على الحصول على عمل وبناء مشروع ودخل مستقر من خريج جامعي يحمل شهادة في تخصص لا يحتاجه السوق كما الطب.

خلاصة القول، نحن بحاجة إلى "ثورة وعي" تجعل من الاختيار المهني قرارا مبنيا على الشغف والطلب والمهارة، وليس على رغبات الأهل أو المكانة الاجتماعية الزائفة، فالمجتمع القوي هو الذي يمتلك طبيبا مبدعا، وفي الوقت ذاته يمتلك تقنيا مبدعا وحرفيا ماهرا.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }