النبرة التي تجرح أكثر من الصمت

تاريخ النشر : الاثنين 12:32 20-10-2025
No Image

أحيانًا لا يكون الخطر في الكلمات نفسها، بل في حرارة انفعالها وتكرارها المرهق. هذا ما يُسميه علم النفس بـ High Expressed Emotion (HEE)، حين تتحوّل العاطفة إلى ضغط يثقل الروح بدل أن يخفف عنها.

في الحياة اليومية، قد يُخيل للبعض أن النقد المستمر أو التدخل الزائد هو نوع من الاهتمام، وأن الانفعال العالي دليل على الحب. لكن الأبحاث العلمية أثبتت أن الأجواء المشبعة بالتعبير العاطفي المفرط ليست بيئة آمنة، بل عامل خطير يرفع احتمالية الانتكاس النفسي عند المصابين باضطرابات مثل الفصام والاكتئاب وثنائي القطب.

لقد أظهرت الدراسات الكلاسيكية أن مرضى الفصام الذين يعيشون في أسر يغلب عليها النقد والانفعال يواجهون انتكاسات أسرع وبنسب أعلى بكثير من أولئك الذين يعيشون في بيئة أكثر هدوءًا. الأمر ذاته يتكرر في الاكتئاب، حيث تتحول الكلمات القاسية إلى وقود يغذي الأفكار السلبية، ويجعل المريض أكثر انسحابًا وعزلة. أما في الاضطراب ثنائي القطب، فيتضاعف الخطر؛ إذ قد يدفع الجو الأسري المشحون نحو نوبة هوس تتصاعد بالصراع، أو يرسخ نوبة اكتئاب تتغذى على الشعور بالذنب والخذلان.

النموذج البيولوجي–النفسي–الاجتماعي يوضح هذا التفاعل بجلاء: فالمريض الذي يحمل قابلية بيولوجية لاضطراب نفسي يجد نفسه أمام بيئة تضخ باستمرار إشارات انفعالية سلبية، فتتداخل الضغوط الخارجية مع هشاشته الداخلية، وتُفتح أبواب الانتكاس.

لكن وسط هذه الصورة القاتمة، يظل هناك مجال واسع للتغيير. العلاج الأسري والتعليم النفسي أثبتا فعاليتهما في تقليل معدلات الانتكاس بشكل كبير، حين يتعلم الأهل كيف يضبطون انفعالاتهم، وكيف يترجمون حرصهم إلى دعم حقيقي لا إلى نقد متكرر أو سيطرة خانقة.

وللمريض، فإن الخطوة الأولى في مواجهة HEE هي إدراك أن الانفعال الزائد لا يعبّر عن قيمته الشخصية، بل عن صعوبة الآخر في إدارة مشاعره. يمكنه أن يحمي نفسه باستراتيجيات بسيطة: كالتنفس العميق، والانسحاب المؤقت من المواقف الضاغطة، والتمسك بمساحته الخاصة دون شعور بالذنب. وضع الحدود بلطف، مثل أن يقول «أحتاج إلى بعض الهدوء الآن»، قد يكون كافيًا ليكسر دائرة التوتر.

وللأهل، فإن أفضل ما يقدمونه ليس المزيد من الملاحظات ولا ارتفاع الصوت، بل مساحة آمنة تمنح المريض حرية أن يكون نفسه. أن يتحول النقد إلى لغة دعم، وأن تُستبدل السيطرة بالثقة، وأن يُترك له حق اتخاذ قرارات صغيرة تعزز ثقته بنفسه. المشاركة في برامج التثقيف الأسري تمنحهم أدوات عملية لفهم المريض والتعامل معه بطريقة تقلل من خطر الانتكاس، وتزيد من فرص الاستقرار النفسي.

إن التعبير العاطفي المفرط ليس حبًا زائدًا كما يُخيّل للبعض، بل خوف متضخم يبحث عن مخرج. وما يحتاجه المريض في النهاية ليس صوتًا يعلو فوق رأسه، بل حضنًا يمنحه الطمأنينة، ونبرة هادئة تهمس له: «أنت لست عبئًا… أنت جدير بالحب والسلام».

أخصائية العلاج النفسي

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }