وسائل التواصل الاجتماعي: من ثورة إلى مسرح عبثي

تاريخ النشر : الثلاثاء 10:47 23-9-2025
د. رانيا سامي بدر

بالرغم من البداية الواعدة لوسائل التواصل الاجتماعي والتي ظهرت كمنقذ حضاري، وأداة للتقارب الإنساني، ونافذة مفتوحة على العالم. لكن، ويا للعجب، ما لبثت أن تحولت إلى سيرك رقمي، حيث يتبارى الناس في عرض حياتهم كما لو كانت مسلسلاً هزليا طويلًا، مليئًا بالدراما والفلاتروالبطاطا المقلية.

في ظاهرها، تبدو هذه المنصات كمنجزات العصر. صوتٌ لمن لا صوت له ومنبرٌ للحركات الاجتماعية، ومصنعٌ للمؤثرين الذين أصبحوا نجوماً بلا موهبة ولا هوية تُذكر سوى فنون التصوير الذاتي وتنسيق الإفطار. ونجد أيضا أن الشركات وجدت فيها كنزاً تسويقياً، حيث يمكن بيع أي شيء، من الشامبو إلى الفلسفة، عبر منشور أنيق ومؤثر.

لكن خلف هذه الواجهة البراقة، تتكشف أزمة وجودية. فقد تحولت المنصات إلى ساحات للترويج الذاتي، حيث تُقاس القيمة بعدد الإعجابات، ويُعاد تعريف النجاح بعدد المتابعين. أصبح تصوير شطيرة أو رقصة عشوائية في متجر وظيفةً بدوام كامل، بينما يُنظر إلى الحياة الواقعية كخلفية غير ضرورية للمحتوى.

وبينما يتفاخر البعض بعدد المتابعين كما لو كانوا جنودًا في جيش رقمي، يغيب عنهم أن هذا "الجيش" لا يعرف أسماءهم ولا يهتم لأمرهم. أصبحت الحياة تُقاس بعدد القصص اليومية، لا بعدد اللحظات الحقيقية. وحتى الخصوصية، تلك القيمة القديمة، باتت تُعرض للبيع مقابل حفنة من الإعجابات.

أما التحديات، فحدث ولا حرج. من تحدي "صب الماء على الرأس" إلى "الرقص على حافة السطح"، يبدو أن المنطق قد استقال من هذه المنصات. كما أن الجدل المفتعل حول قضايا سطحية يطغى أحياناً على النقاشات المهمة، لتتحول المنصات إلى ساحات يعلو فيها صوت الضجيج على صوت الحكمة.

في الوقت نفسه، تشير الدراسات إلى الأثر السلبي المتزايد على الصحة النفسية، خصوصاً بين الشباب. فقد باتت القلق، وانخفاض تقدير الذات، والإدمان على هذه التطبيقات مشكلات شائعة. والمفارقة أن الوسيلة التي وُجدت لتقريب الناس من بعضهم جعلت الكثيرين يشعرون بمزيد من الوحدة والانفصال عن الواقع.

وهنا، لا بد من تدخل الحكومات، لا لإغلاق الإنترنت، بل لتنظيمه ووضع إطار تنظيمي وقانوني لحماية الخصوصية، وسن تشريعات ضد التنمر والتحرش واضحة تفرض على شركات التكنولوجيا وحماية خصوصية المستخدمين بالإضافة إلى التوعية الرقمية في المدارس، كلها خطوات ضرورية. كما أن دعم البدائل المحلية قد يكون حلاً لتقليل هيمنة المنصات الأجنبية التي تعرف عنك أكثر مما تعرفه والدتك.

في النهاية، يبقى السؤال الكبير:هل نستخدم هذه المنصات، أم أنها تستخدِمنا؟ سؤال بسيط، لكنه يحمل في طياته كل ما نعيشه اليوم. هل نحن فعلاً في عصر التواصل؟ أم أننا نعيش في مسرح عبثي، نصفق فيه للفراغ، ونحتفل بالسخيف بينما نتجاهل الجاد؟

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }