ورقة سياسات حول الاقتصاد الدائري

تاريخ النشر : الخميس 12:41 22-6-2023
د. بسام الزعبي

ورقة سياسات حديثة أصدرها منتدى الاستراتيجيات الأردني، بالتعاون مع الوكالة الألمانية للتعاون الدولي، بعنوان (الاقتصاد الدائري: فرصة لتعزيز النمو في الأردن)، وقدمت الورقة تعريف بمفهوم الاقتصاد الدائري، وأهميته، وأفضل الممارسات العالمية ضمن هذا الإطار، والفرص الكامنة التي يمكن للأردن تبنيها وتطبيقها في القطاعات المختلفة.

وبين المنتدى أن الأردن يمتلك العديد من الفرص لتعزيز النمو باتباع ممارسات الاقتصاد الدائري، من خلال الابتعاد عن النمط الخطي السائد في إدارة الموارد الطبيعية؛ باستخراجها، واستهلاكها، ومن ثم التخلص منها نهائياً، كما بين أن الاقتصاد الدائري يقوم على فكرة الدورة الطبيعية للمادة، وتحويل النفايات إلى موارد يمكن إعادة استخدامها، بالاستناد إلى ثلاثة مبادئ رئيسية هي: القضاء على النفايات والتلوث بتقليل استخدام الموارد، وإعادة تدوير المنتجات والمواد للحفاظ على أعلى قيمة ممكنة لها، وتجديد أنظمة الطبيعة.

وبينت الورقة أن نُظم الإنتاج الحالية أدت إلى تراكم كميات هائلة من النفايات والانبعاثات الكربونية، دون دراسة إمكانيات استخدامها مستقبلاً، وهو ما أدى إلى زيادة الضغط على الأنظمة الاجتماعية والبيئية، كما أشارت إلى أن استخراج الموارد الطبيعية وتكريرها مسؤول عن 50% من انبعاثات الغازات الدفيئة عالمياً، وفقدان 90% من التنوع البيولوجي والإجهاد المائي.

كما بينت الورقة أن استراتيجيات الاقتصاد الدائري توفر مساراً بديلاً لاستقرار تأمين الإمدادات من المواد الخام وخفض كلف الإنتاج، فضلاً عن توفير العديد من فرص العمل الجديدة، إذ يمكن لهذه الاستراتيجيات استحداث 6 ملايين وظيفة إضافية على مستوى العالم، وخفض نسبة استخراج الموارد بنسبة 28%، وخفض نسبة انبعاثات الكربون بمعدل 39%، كما بينت أن التعاون بين قطاعات الاقتصاد الدائري يمكن أن يضاعف حجم التدوير الحالي في العالم من 8.6%، لتصل إلى نسبة 17%.

واستعرضت الورقة تجارب عدة دول بدأت بالتوجه نحو دراسة تطبيق مفاهيم وأدوات الاقتصاد الدائري منها، المغرب والجزائر والأردن، مشيرةً إلى أن اعتماد دول مجلس التعاون الخليجي مبادئ الاقتصاد الدائري سيوفر ما يقارب 138 مليار دولار بحلول عام 2030.

وقدمت الورقة عرضاً لفرص الأردن في الاقتصاد الدائري، وأبرز القطاعات الاقتصادية الواعدة في هذا المجال؛ وفي مقدمتها قطاع صناعات الألبسة، والصناعات الغذائية والهندسية، وقطاع التعبئة والتغليف، مع الإشارة إلى أهمية تطبيق مفاهيم الاقتصاد الدائري في القطاع الصناعي؛ نظراً لدوره الكبير في استحداث 260 ألف فرصة عمل جديدة خلال السنوات الـ 10 المقبلة.

الاقتصاد الدائري أصبح يشكل عنصراً ومحوراً مهماً من محاور الاقتصاد العالمي، وأصبحت غالبية دول العالم تتجه نحوه بشكل كبير، نظراً للفوائد والعوائد التي يحققها على كافة المستويات، ولمصلحة معظم القطاعات، ويجب العمل على تعزيز الاستفادة من الاقتصاد الدائري بشكل أكثر تفصيلاً؛ من خلال وضع ضوابط أكثر قوة للتقليل من الهدر الذي تشهده حياتنا اليومية في تفاصيلها المختلفة.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }