من ذكرياتي

تاريخ النشر : الاثنين 12:44 25-4-2022
يوسف عبدالله محمود

إذا ثارت خُطوبُ الدهرِ يوماً عليك فكُن لها ثَبْتَ الجنان

كان ذلك في منتصف خمسينات القرن الماضي، كنت قد تخرجت حديثاً من دار المعلمين الريفية ببيت حنينا التابعة لمحافظة القدس. لم أكن اتجاوز بعد التاسعة عشرة من العمر، يومها طلب مني خالٌ لي -رحمه الله- ان أجهز كلمة ألقيها يوم جمعة في مسجد مدينة بيت لحم، وهو المسجد الوحيد فيها آنذاك، على ان تتضمن الكلمة تنديداً بالاستعمار وبإسرائيل التي اغتصبت فلسطين وشردت شعبها، ولعشقي للكتابة منذ صغري، جهزت الكلمة استعداداً لإلقائها بعد صلاة يوم الجمعة. أذِن امام المسجد المرحوم الشيخ عبد الرحمن المالكي لخالي ان ألقي كلمتي بعد انتها? الصلاة، وهذا ما كان. كنا حديثي عهد بنكبة فلسطين، فما جعلني وبانفعال أندد بالاستعمار وبإسرائيل المغتصبة داعياً قادة العرب الى مدّ يد المساعدة لشعب هُجر قسراً عن ارضه.

وما ان انتهيت من القاء كلمتي، حتى بادرني عدد من المصلين بالتهنئة على كلمتي التي حركت فيهم المواجع.

وما أن خرجت من المسجد برفق خالي حتى اقترب مني احد المصلين طالباً مني اعطاءَه الكلمة المكتوبة على ورقتين، وبسرعة وباعتزاز اعطيته الكلمة ظناً مني انه مُعجب بها يريد إعادة قراءتها او الاحتفاظ بها. المفاجأة ان خالي هز رأسه مُبدياً عدم رضاه عما حصل. سألته ما بك أيها الخال؟ أجابني: إنه احد رجال «المباحث». يومها وبصدق لم اكن بعد اعلم شيئاً عما يُسمى «المباحث» وهل ما قلته محظور قوله!

تداعيات هذه الكلمة دفعت ثمنها غالياً بعد ست سنوات حين ذهبت الى القاهرة للدراسة الجامعية فيها. فوجئت بعد عودتي للجامعة إثر انتهاء اجازتي الصيفية -وكنت قد انهيت السنة الجامعية الأولى طالباً في كلية آداب جامعة القاهرة- بمنعي من الدخول واحتجازي في المطار دون معرفة السبب. وفي اليوم التالي تم ابعادي الى الأردن. صُعقت لما جرى لي، لكنني لم أيأس. أحد الاصدقاء القريبين من نظام الحكم في مصر توسط لي، ونجحت وساطته، وتمت عودتي بعد شهر من الابعاد. أما الصدمة الأكبر فكانت عام 1967 وقبل حرب 1967، وكنت في السنة الجامعية الأ?يرة، فوجئت باستدعائي الى «المجمّع» على ان أحضر معي جواز سفري، أدركت حينها أن ثمة إبعاداً مؤلماً جداً هذه المرة. وهذا ما كان، لكنني هذه المرة قضيت ثلاث ليالٍ في زنزانة بسجن القناطر قبل ابعادي. وكما حصل معي في الابعاد الاول لم استسلم لليأس. وبعد تفكير عميق، صممت ان أرسل برقية استرحام الى الرئيس الراحل جمال عبد الناصر -رحمه الله- أبدي فيها استعدادي للمحاكمة بعد انتهاء امتحاناتي التي اقترب موعدها، لعل وعسى تتم الاستجابة. وبعد اسبوع اتصلت بي السفارة المصرية بعمان لتخبرني ان رئاسة الجمهورية المصرية سمحت لي بالعو?ة لاداء الامتحانات. هذه تداعيات كلمتي في المسجد!

بعد كل هذه السنين التي مرّت اتساءل اليوم: لماذا يُعاقب المواطن العربي اذا اعتنق فكراً معيناً؟ لماذا لا يفسح المجال ليراجع هذا الفكر إن كان صائباً او خاطئاً؟ لماذا تُضار حرية الفكر او المعتقد في بلداننا؟

أختم بالقول إن إبعادي حرمني من مرتبة الشرف التي حافظت عليها على مدى السنوات الجامعية الثلاث قبل الليسانس. ومع الاسف تم ذلك اعتسافاً.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }