29 % لم يحصلوا على آخر مضاد حيوي عبر طبيب أو ممرض

مختص: فجوة مقلقة في وعي الأردنيين بمقاومة «المضادات»

تاريخ النشر : الاثنين 01:10 26-10-2026
No Image

كشفت دراسة إقليمية حديثة عن فجوة مقلقة بين الوعي بمقاومة المضادات الحيوية والممارسات المرتبطة باستخدامها في الأردن.

وأظهرت الدراسة أن نحو ثلث أفراد العينة الأردنية فقط يمتلكون مستوى جيدا من المعرفة بهذه المقاومة، وسط تحذيرات من أن الاستخدام غير المناسب للمضادات الحيوية، يهدد فعاليتها ويزيد صعوبة علاج العدوى البكتيرية.

وأوضح أستاذ ومستشار العلاج الدوائي السريري الدكتور ضرار بلعاوي أن الدراسة المنشورة في المجلة العلمية «Pharmacia»، وشملت 12,729 شخصا من سبع دول عربية بينها الأردن، أظهرت أن معرفة الأفراد بمصطلح مقاومة المضادات الحيوية، لا تعني بالضرورة فهم مخاطرها أو الالتزام بالاستخدام الصحيح لهذه الأدوية.

وأضاف في تصريح إلى «الرأي» أن المقاومة تحدث عندما تصبح البكتيريا قادرة على مقاومة الأدوية المستخدمة ضدها، وليس نتيجة اعتياد جسم الإنسان على العلاج، محذرا من أن الإفراط في استخدام المضادات الحيوية أو تناولها دون حاجة طبية يسهم في انتشار البكتيريا المقاومة، ويجعل العدوى أكثر صعوبة وكلفة في العلاج.

وبين بلعاوي أن الدراسة شملت 1,370 شخصا من الأردن، أظهر 33.6% منهم مستوى جيدا من المعرفة بمقاومة المضادات الحيوية، فيما انخفضت النسبة إلى 23.9% بين المستجيبين من جنوب المملكة.

وأشار إلى أن 29.1% ممن أجابوا عن سؤال الحصول على اخر مضاد حيوي في الأردن، أفادوا بأنهم لم يحصلوا عليه أو على وصفته من طبيب أو ممرض، مما يعكس أهمية تعزيز التوعية بالاستخدام المسؤول لهذه الأدوية.

ولفت إلى أن الدراسة التي شملت أيضا مصر وفلسطين والجزائر والسودان وسوريا وليبيا، أظهرت أن 82.3% سمعوا بمقاومة المضادات الحيوية، لكن 42.6% فقط امتلكوا معرفة جيدة بها، مقابل 41.7% بمستوى متوسط و15.7% بمستوى ضعيف.

وتابع بأن الدراسة اعتمدت استبانة إلكترونية وعينة غير عشوائية، ما يستدعي الحذر عند تعميم نتائجها على السكان.

وكشف بلعاوي أن 49% فقط أدركوا أن المضادات الحيوية لا تعالج الإنفلونزا، باعتبارها عدوى فيروسية، فيما عرف 24% فقط أن العدوى بالبكتيريا المقاومة قد تصيب أي شخص، حتى من لا يستخدم المضادات الحيوية بانتظام.

وأكد أن 17.9% اعتقدوا بإمكانية إيقاف العلاج بمجرد الشعور بالتحسن، بينما رأى 13.3% أن مشاركة المضادات الحيوية مع الآخرين مقبولة عند تشابه الأعراض المرضية.

ووفق بلعاوي فإن تشابه الأعراض لا يعني تطابق التشخيص، مشددا على ضرورة الالتزام بتعليمات العلاج وعدم تعديله دون استشارة المختص.

وأشار إلى أن 86.5% حددوا الصيدليات أو متاجر الأدوية مصدرا للحصول على المضادات الحيوية، مقابل 14.3% فقط ذكروا الصيادلة مصدراً للمعلومات المتعلقة بمقاومتها.

واعتبر أن هذه النتائج تبرز أهمية تعزيز الدور التثقيفي للصيدلي في توضيح دواعي استخدام العلاج وجرعاته والتداخلات الدوائية المحتملة، وتصحيح المفاهيم الخاطئة لدى المرضى.

وشدد بلعاوي على أن مواجهة مقاومة المضادات الحيوية تتطلب تعاون الأطباء والصيادلة والمؤسسات الصحية، وتعزيز الوصف والصرف المسؤولين، إلى جانب توسيع حملات التوعية لتشمل مختلف المحافظات والفئات المجتمعية.

ودعا إلى تطوير رسائل توعوية واضحة تراعي الفروق في مستويات المعرفة، والاستفادة من المدارس والمراكز الصحية والمنصات الرقمية، وتشجيع التطعيم ونظافة اليدين للحد من انتشار العدوى.

ونوه بلعاوي إلى أن الحفاظ على فعالية المضادات الحيوية مسؤولية مجتمعية مشتركة، وأن نجاح التوعية يجب أن يقاس بتحسن الممارسات الصحية، وليس بمجرد معرفة المصطلحات الطبية.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }