العافية إذا دامت جُهلت، وإذا فُقدت عُرفت

تاريخ النشر : الثلاثاء 11:33 1-9-2026
د. هبة أبو عيادة

عبارة تختصر حقيقة عميقة من حقائق الحياة، وهي أن الإنسان كثيرًا ما يعتاد النعم حتى يظنها أمرًا طبيعيًا لا يستحق الانتباه أو الشكر. والصحة من أعظم النعم التي يعيش بها الإنسان كل يوم دون أن يشعر بقيمتها الحقيقية، فما دام قادرًا على الحركة والتنفس والعمل والنوم وتناول الطعام وممارسة حياته بصورة طبيعية، فإنه قد لا يتوقف ليسأل نفسه: كم أنا محظوظ بهذه العافية؟ ولكن حين يطرأ مرض أو ألم أو عجز، يدرك أن أبسط الأمور التي كان يؤديها بسهولة كانت في الحقيقة نعمًا عظيمة.

إن العافية لا تعني غياب المرض الجسدي فحسب، بل تشمل سلامة النفس والعقل واستقرار المشاعر والقدرة على مواجهة متطلبات الحياة. فقد يكون الإنسان سليم الجسد، لكنه يعيش في قلق دائم أو حزن مستمر أو اضطراب يمنعه من الاستمتاع بما حوله. ولذلك فإن المحافظة على العافية مسؤولية متكاملة تتطلب الاهتمام بالجسد والعقل والنفس معًا. ومن المؤسف أن كثيرًا من الناس لا ينتبهون إلى هذه المسؤولية إلا بعد ظهور مشكلة صحية تجبرهم على تغيير أسلوب حياتهم.

والإنسان بطبيعته يميل إلى الاعتياد؛ فالشيء المتكرر يفقد في نظره شيئًا من قيمته مهما كان عظيمًا. فمن يستيقظ كل صباح قادرًا على المشي قد لا يفكر في نعمة قدميه، ومن يستطيع استخدام يديه في العمل والكتابة قد لا يتذكر أن هناك من يتمنى القدرة على القيام بذلك. ومن يستطيع التنفس دون ألم أو صعوبة قد لا يشعر بعظمة هذه النعمة إلا عندما يمرض. وهنا تظهر قيمة الوعي بالنعم قبل فقدانها، لأن الحكمة ليست في أن نعرف قيمة الشيء بعد زواله، بل في أن ندرك قيمته وهو بين أيدينا.

قارئنا الكريم لا يكفي أن نشكر الله على العافية بالكلمات، بل ينبغي أن يظهر الشكر في السلوك. فالمحافظة على الصحة من صور تقدير النعمة، وذلك من خلال تناول الغذاء المتوازن، وممارسة النشاط البدني، والحصول على النوم الكافي، والابتعاد عن العادات الضارة، والاهتمام بالصحة النفسية، وإجراء الفحوص الطبية عند الحاجة. كما أن تنظيم الوقت وتقليل التوتر والابتعاد عن الإفراط في استخدام الأجهزة يمكن أن يسهم في تحسين جودة الحياة. ومن جهة أخرى، تعلمنا العافية أن الإنسان لا ينبغي أن يؤجل حياته إلى المستقبل. فكثيرون يقولون: عندما أحقق النجاح سأرتاح، وعندما أملك المال سأستمتع، وعندما أنتهي من مسؤولياتي سأهتم بصحتي. لكن الحياة لا تضمن استمرار الظروف على حالها، وقد يأتي المرض في لحظة يكتشف فيها الإنسان أنه كان يؤجل أهم ما يملك. لذلك فإن استثمار العافية في العمل النافع، والعلاقات الطيبة، والتعلم، ومساعدة الآخرين، وممارسة الهوايات، من أفضل صور استثمار النعمة.

إن فقدان العافية قد يغير نظرة الإنسان إلى الحياة كلها؛ فالمريض قد يتمنى فقط أن يعود إلى يوم عادي كان يعده مملًا أو عاديًا. وقد يكتشف أن السعادة لم تكن تحتاج إلى أشياء كثيرة، بل كانت موجودة في قدرته على القيام بأبسط تفاصيل يومه. ومن هنا ينبغي للإنسان أن يتعلم فن الامتنان، وأن يتأمل النعم التي تحيط به بدل أن يركز دائمًا على ما ينقصه.

ختامًا، إن العافية ليست نعمة ينبغي أن ننتظر فقدانها حتى نعرف قيمتها، وإنما أمانة ينبغي أن نحافظ عليها ونحسن استخدامها فبالشكر تدوم النعم. وكل يوم يمر علينا ونحن قادرون على الحركة والعمل والتفكير والتواصل هو فرصة تستحق الشكر. وإذا أدرك الإنسان قيمة عافيته، فسوف يصبح أكثر حرصًا على صحته وأكثر تقديرًا للحياة وأقل انشغالًا بالتفاصيل الصغيرة التي تحجبه عن النعم الكبرى. فالعاقل هو من يعرف قيمة النعمة قبل زوالها، ويشكر عليها قبل أن تتحول إلى ذكرى، ويستعملها فيما ينفعه وينفع غيره.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }