المرض النفسي ووصمة العار.. حين يخاف المرضى من نظرة المجتمع أكثر من العلاج

تاريخ النشر : الثلاثاء 07:11 9-6-2026
No Image
عمان - آية علاونه

كنت أخاف من الدواء أكثر من المرض نفسه”، بهذه الكلمات يصف شاب عشريني معاناته مع الاضطراب النفسي، موضحاً أن خوفه من نظرة المجتمع كان السبب الأكبر في تأخره بطلب المساعدة والعلاج. ويقول إن أكثر ما كان يؤلمه ليس الأعراض النفسية فقط، بل شعوره الدائم بأنه سيُوصم بالضعف أو “الجنون” إذا عرف الآخرون أنه يراجع مختصاً نفسياً أو يتناول دواءً نفسياً.

ويضيف أن المحيطين به كانوا يرددون عبارات مثل “شد حالك” و”الإيمان يكفي”، ما جعله يشعر بالذنب والخجل من حالته، قبل أن يدرك لاحقاً أن العلاج النفسي لا يختلف عن علاج أي مرض جسدي، وأن طلب المساعدة كان الخطوة الأهم في طريق التعافي.

ورغم التطور الكبير في الوعي بالصحة النفسية، ما تزال الأدوية النفسية مرتبطة لدى كثيرين بوصمة اجتماعية تمنع البعض من اللجوء للعلاج أو الاستمرار فيه، نتيجة مفاهيم خاطئة متوارثة حول المرض النفسي والعلاج الدوائي.

وتوضح اخصائية علم النفس الإكلينيكي سارة البدور أن الأدوية النفسية ترتبط بوصمة اجتماعية بسبب ضعف الوعي بالصحة النفسية، وارتباط الاضطرابات النفسية تاريخياً بمفاهيم خاطئة مثل “الضعف” أو “الجنون”، مشيرة إلى أن كثيراً من الناس ما زالوا ينظرون للعلاج النفسي كأمر مخجل مقارنة بالأمراض الجسدية، رغم أن الاضطرابات النفسية حالات طبية حقيقية تتعلق بتوازن كيمياء الدماغ والعوامل النفسية والاجتماعية.

وتؤكد البدور أن بعض الأشخاص يخافون من العلاج النفسي أكثر من المرض نفسه، بسبب الخوف من نظرة المجتمع أو تصنيفهم كمرضى نفسيين، ما يدفعهم أحياناً إلى تجنب طلب المساعدة وتأخير العلاج، رغم أن التدخل المبكر يزيد فرص التحسن بشكل كبير.

وتشير إلى أن من أكثر المفاهيم الخاطئة انتشاراً الاعتقاد بأن الأدوية النفسية تغيّر شخصية الإنسان أو تجعله فاقداً للمشاعر والإدراك، موضحة أن الهدف الحقيقي منها هو تخفيف الأعراض واستعادة التوازن النفسي والقدرة على ممارسة الحياة بشكل طبيعي.

كما توضح أن معظم الأدوية النفسية لا تسبب الإدمان عند استخدامها تحت إشراف طبي، لافتة إلى أن المشكلة غالباً تكون في الاستخدام العشوائي أو التوقف المفاجئ عن العلاج دون متابعة المختصين.

من جانبه، يؤكد أخصائي علم النفس الإكلينيكي ورئيس جمعية العلوم النفسية في الأردن الدكتور عاطف القاسم، أن نظرة المجتمع السلبية تجاه المرض النفسي قد تكون أحياناً أكثر قسوة من الاضطراب نفسه، لأنها تدفع المريض للشعور بالخجل والعزلة وإنكار مشكلته، ما يؤثر على ثقته بنفسه وعلاقاته الاجتماعية وفرص التزامه بالعلاج.

ويضيف القاسم أن بعض المرضى يوقفون علاجهم النفسي بسبب تحسن الأعراض أو الخوف من كلام الناس والوصمة الاجتماعية، وأحياناً بسبب توقع نتائج سريعة، مؤكداً أن العلاج النفسي يحتاج إلى متابعة واستمرارية، وأن إيقاف الدواء يجب أن يكون تدريجياً وتحت إشراف طبي.

ويشير إلى أن نشر الوعي بالصحة النفسية يبدأ بالتثقيف العلمي المبسط عبر الإعلام والمدارس والجامعات ومنصات التواصل الاجتماعي، مع ضرورة تقديم صورة واقعية عن المرض النفسي بوصفه حالة صحية قابلة للعلاج، وليس وصمة أو دليلاً على ضعف الشخصية.

وتؤكد هذه الآراء أن كسر وصمة العار المرتبطة بالمرض النفسي يبدأ من تغيير طريقة حديث المجتمع عن العلاج النفسي، وتشجيع الأشخاص على طلب المساعدة دون خوف أو خجل، لأن الدعم والوعي قد يكونان الخطوة الأولى نحو التعافي.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }