البطم الأطلسي.. شجرة معمّرة تحرس غابات جرش منذ مئات السنين

تاريخ النشر : الثلاثاء 03:34 10-3-2026

تنتشر شجرة البطم الأطلسي في غابات محافظة جرش، خصوصًا في مناطق دبين وسوف وكفرخل وبرما وتعد من الأشجار المعمّرة والمتساقطة الأوراق التي تتميز بقدرتها الكبيرة على التكيف مع أقسى الظروف المناخية.

وتتميز هذه الشجرة بقدرتها على الصمود في البيئات شبه الجافة، حيث تمتلك جذورًا عميقة تساعدها على الوصول إلى مصادر المياه وتثبيت التربة، كما تلعب دورًا مهما في الحفاظ على التنوع الحيوي للغابات المحلية وتوفير بيئة مناسبة للعديد من الكائنات الحية.

وقالت مديرة زراعة جرش الدكتورة علا محاسنة ان أعمار بعض أشجار البطم الأطلسي تصل إلى أكثر من 500 عام فيما يبلغ متوسط ارتفاعها نحو عشرة أمتار، وتشكل بعض الأشجار الكبيرة منها معالم طبيعية بارزة في مناطق انتشارها، ما يعزز قيمتها البيئية والسياحية في المحافظة.

وبينت انه يُمنع قطع أو إزالة هذه الأشجار نظرًا لأهميتها البيئية ويقتصر التدخل عليها على عمليات التقليم الوقائي التي تهدف إلى حمايتها والحفاظ على نموها الطبيعي، كما يتم جمع بذورها خلال شهر أيلول من كل عام لإعادة زراعتها وضمان استمراريتها للأجيال المقبلة.

واشارت ان وزارة الزراعة تولي اهتماما خاصًا بحماية هذه الشجرة التراثية حيث تنفذ مديرية زراعة جرش من خلال قسم الحراج أعمال صيانة ورعاية وإنشاء أحواض مائية حول أشجار البطم الأطلسي في عدد من المواقع، ضمن جهود مستمرة للحفاظ على هذا الإرث الطبيعي وضمان استدامته.

واكدت أن المديرية تنفذ برامج متابعة وصيانة دورية للأشجار المعمرة إضافة إلى جهود التوعية المجتمعية بأهمية الحفاظ على الغابات ومنع الاعتداء عليها بما يضمن استدامة هذا الإرث الطبيعي للأجيال القادمة.

واشار مدير محمية دبين المهندس بشير العياصرة ان شجرة البطم الأطلسي لعبت دورًا تاريخيا مهمًا في حياة الإنسان منذ آلاف السنين في بلاد الشام وشمال أفريقيا، حيث استُخرج من زيوتها مواد استُخدمت في الطب الشعبي كما استُخدم خشبها في الوقود وصناعة بعض الأدوات إضافة إلى توفيرها الظل والغذاء للحيوانات البرية والرعاة والبدو خلال تنقلاتهم.

وبين ان هذه الشجرة تتميز بصفات فريدة تجعلها مختلفة عن كثير من الأشجار الحرجية فهي تتحمل الجفاف الشديد والعيش في البيئات الصخرية القاسية، وتمتلك تاجًا واسعًا يوفر ظلًا جيدًا كما تنتج ثمارا وزيوتا وراتنجات ذات استخدامات غذائية وطبية. وتُستخدم أيضًا كأصل لتطعيم الفستق الحلبي بفضل قوة جذورها وقدرتها على التكيف مع الظروف البيئية الصعبة.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }