بيت المهباش الأردني في عجلون… حين تتحول الحرفة إلى هوية وطنية

تاريخ النشر : الجمعة 03:13 30-1-2026

يشكّل بيت المهباش الأردني في محافظة عجلون نموذجًا وطنيًا رائدًا في الصناعات الحرفية التراثية، إذ يجمع بين جودة الحرفة وأصالة الموروث، ويسهم في صون الهوية الثقافية الأردنية وإحياء تقاليد الأجداد بأسلوب معاصر يحافظ على روح المكان والذاكرة الشعبية.
وقال صاحب بيت المهباش الأردني سامر فريحات إن المشروع، الذي انطلق من محافظة عجلون، يجسّد روح الصناعة الأردنية الأصيلة المستندة إلى الإرث الوطني، مبينًا أن الأدوات التراثية والفلكلورية تُصنّع يدويًا باستخدام الأخشاب المحلية، إلى جانب إنتاج قطع مستوحاة من الذاكرة الأردنية باعتبارها رموزًا للهوية الوطنية والصناعات الحرفية الأصيلة.
وأضاف أن منتجات المشروع تشمل المهباش الأردني الذي ما يزال يحظى بحضور واسع في إعداد القهوة العربية أو كقطعة تراثية للزينة، إلى جانب صناعة العكاز الأردني، وجِرار الزيت، وغيرها من المنتجات الخشبية التي تعكس عمق الحرفة الوطنية، مؤكدًا أن المشروع انطلق من نبض الإرث الأردني وباعتماد كامل على الصناعة المحلية.
وأوضح فريحات أن بيت المهباش الأردني تأسس قبل نحو 15 عامًا، وشارك في معارض أردنية وعربية ودولية، كما حظي بتكريم من جلالة الملك عبدالله الثاني ابن الحسين، مشيرًا إلى أن المشروع يركّز على صناعة المهباش والأدوات الخشبية والعكاز التقليدي، ويعتمد على إعادة تدوير الخشب وتشغيل عدد من الأيدي العاملة المحلية، مع طموح للتوسع نحو إنشاء أكاديمية وطنية تعليمية متخصصة في صناعة الخشب والنحت.
وبيّن أنه بدأ عمله في مشغل بسيط، لافتًا إلى أن ما يميز طريقته في التصنيع عدم استخدام الخشب إلا بعد مرور ثلاث سنوات على قطعه، لضمان جودة المنتج ومنع التشققات، مشيرًا إلى استخدام أنواع متعددة من الأخشاب مثل الكينا، والروز، والجوز، والمشمش، والبطم في صناعة المهباش وملحقاته والأواني الخشبية المختلفة.
وأشار فريحات إلى تخصصه في صناعة العكاز، مع إدخال أنماط مستوحاة من ثقافات عالمية متعددة، مثل العكاز التركي والإيطالي والأفريقي والعربي البدوي، إلى جانب العكاز الأردني التقليدي، معربًا عن رضاه بمستوى الإقبال على المنتجات، وطموحه للمشاركة في معارض عالمية تعرّف بالحرفة الأردنية.
ولفت إلى أن المهباش يُعرف بتسميات أخرى مثل الجرن، والمدق، والنجر، والهاون، ويُستخدم لطحن الحبوب، ويرتبط بعادات وتقاليد اجتماعية قديمة لدى أهل الريف والبادية، حيث كانت دقاته تحمل رموزًا ورسائل متعددة، من المناداة الصباحية، إلى السمر الليلي، وصولًا إلى دقات الحروب التي كانت تنذر بالخطر بصوتها العالي في المناطق المفتوحة.
ويُجسّد بيت المهباش الأردني في عجلون نموذجًا حيًا للصناعة التراثية الوطنية التي تجمع بين أصالة الموروث وجودة الإنتاج، وتسهم في تعزيز حضور الصناعات اليدوية الأردنية، والحفاظ على التراث الشعبي، ونقله للأجيال المقبلة بوصفه جزءًا من الهوية الوطنية.

.alrai-epaper-widget{margin-top: 20px; max-width:250px}
Tweets by alrai
.alrai-facebook-embed{margin-top: 70px;}
.container .row .col-md-12:has(.alrai-section-last-widget) { flex-direction: column; } .alrai-section-last-widget { margin: 0 auto; position: relative; padding-top: 35px; width: 100%; } #widget_2097 .alrai-section-last-widget { padding-top: 35px; margin-top: 0; } .alrai-section-last-widget::after { position: absolute; content: url("https://alrai.com/alraijordan/uploads/global_files/section-page-faded-line.svg?v=1"); top: 0; transform: translateX(0); } .alrai-section-last-widget .full-col { overflow-x: auto; overflow-y: hidden; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%; } .alrai-section-last-widget .row-element { width: 100%; } .alrai-section-last-widget .content-wrapper { display: flex; flex-direction: row; flex-wrap: nowrap; align-items: stretch; width: max-content; min-width: 100%; gap: 30px; justify-content: center; padding-top: 30px; } .alrai-section-last-widget .item-row { flex: 0 0 auto; width: 200px; margin-right: 7px; display: flex; flex-direction: column; height: 195px; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio { padding-bottom: 100%; display: flex; } .alrai-section-last-widget .row-element .item-row .img-ratio img { border-radius: 50%; border: 2px solid #00a0e5; padding: 3px; } .alrai-section-last-widget .article-title { white-space: nowrap; overflow: hidden; text-overflow: ellipsis; display: block; } .alrai-section-last-widget .item-row .item-info a { color: #000; color: color(display-p3 0 0 0); text-align: center; font-size: 14px; font-style: normal; font-weight: 800; line-height: 20px; text-decoration: none; display: -webkit-box; -webkit-line-clamp: 3; -webkit-box-orient: vertical; overflow: hidden; white-space: normal; } .alrai-section-last-widget .full-col::-webkit-scrollbar { display: none; } @media screen and (min-width: 1200px) { .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(0); } } @media screen and (max-width: 768px) { .alrai-section-last-widget .row-element .content-wrapper { flex-direction: row !important; } .alrai-section-last-widget::after { transform: translateX(100%); right: 0; left: 0; } }
.death-statistics-marquee .article-title a, .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { text-align: right; font-family: Cairo; font-style: normal; font-weight: 700; line-height: 25px; text-decoration: none; } .death-statistics-marquee .breaking-news-wrapper { width: 100%; display: flex; } .death-statistics-marquee .breaking-news { background-color: #7c0000; padding: 22px 17px 24px 18px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; } .death-statistics-marquee .breaking-news-content { background-color: #b90000; padding: 22px 18px 24px 21px; color: #fff; text-align: right; font-family: Cairo; font-size: 22px; font-weight: 700; line-height: 25px; width: 100%; position: relative; } .full-container .marquee-container-widget:not(.relative-widget) .wrapper-row { position: fixed; width: 100%; right: 0; bottom: 0; z-index: 100000; } .death-statistics-marquee .marquee-container-widget .title-widget-2 { width: 75px; background-color: #757575; color: #fff; height: 60px; display: flex; align-items: center; justify-content: center; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 15px; padding: 16px 18px 16px 15px; display: block; } .death-statistics-marquee .content-row:not(.content-row-full) { width: calc(100% - 100px); background-color: #000; } .death-statistics-marquee .content-row marquee { direction: ltr; } .death-statistics-marquee .content-row .img-item { display: inline-flex; height: 60px; align-items: center; vertical-align: top; } .death-statistics-marquee .content-row .article-title { height: 60px; display: inline-flex; align-items: center; color: #fff; padding: 0 15px; direction: rtl; } .death-statistics-marquee .article-title a { color: #fff; color: color(display-p3 1 1 1); font-size: 17px; } .death-statistics-marquee .title-widget-2 { width: 100px; } #widget_1932 { position: static; bottom: 0; width: 100%; z-index: 1; } @media scren and (max-width:768px){ .death-statistics-marquee .breaking-news-content{ font-family: 'Cairo', sans-serif; } }